Méthodos: Kuram ve Yöntem Kenarından

methodos-kuram-ve-yntem-kenarndanSelin Çağatay

“Zaten kendileri de o eşitsizlikler ve bunla­ra bağlı mücadeleler üzerinde biçimlenmiş olan bilimsel disiplinler içerisinde, akademya ya da diğer mecralardaki konum alışlarla, toplum dediğimiz, bir yandan bir parçası ol­duğumuz ve içine dolandığımız ama bir yan­dan da anlamaya ve incelemeye çalıştığımız dünyadaki, sokaktan işyerlerine, oradan en mahrem yerlere, bu aynı eşitsizliklerin yaşantılanması arasında nasıl bir ilişki var?”

Dilek Hattatoğlu ve Gökçen Ertuğrul’un hazırladığı Méthodos: Kuram ve Yöntem Kenarından (Anahtar Kitaplar, 2009) adlı derleme bu sorudan yola çıkarak sosyal bi­limlerdeki kuramsal ve yöntemsel sorunları farklı disiplinlere, saha deneyimlerine ve ku­ramsal tartışmalara odaklanarak ele alıyor. Bilimsel araştırmaya özgü ilgi ve çıkarları, araştırmacı ve araştırılan arasındaki iktidar ilişkilerini, akademik üretim ve yeniden üretim ilişkilerini, araştırılanlar için taşıdığı anlam ve doğurduğu sonuçlar bakımından ve araştırma sürecine yönelik eleştirel bir iç bakışla sorguluyor.

 

Mevcut yöntem kitaplarındaki yaklaşımın meslek olarak bilimle anaakım konumlar arasındaki sürekliliği temsil ettiğini, ortaya koyduğu yöntemi bilimsellik hedefinin tek garantisiymiş gibi gösterdiğini ve bu anlam­da araştırma sürecini fetişleştirdiğini belir­ten Hattatoğlu ve Ertuğrul, bu yaklaşımın karşısına; bilimi, araştırmacıyı, araştırılanı, bilginin ne için üretildiğini tartışmayı dert edinen bir anlayışla çıkıyor Böylece, kita­bın iskeletini oluşturan merkezi kavram “kenar” olarak beliriyor; ezilenlerin, madunla­rın ve dezavantajlı grupların temsili olan, yani iktidar ve tahakküm ilişkilerinin yarat­tığı konumlanmalar ve konum alışlar olarak kenar, hem araştırma süreçleri ve araştırma konumları hem de deneyimler açısından ele alınıyor.

Sosyal bilimlerde yer etmiş teori-pratik, mikro-makro, yapı-özne ikiliklerini aşmaya ve ampirik olan ile teorik olanı birleştirme­ye yönelik çabaları, verimlilikleri ve sınırlı-lıklarıyla birlikte tartışmaya açan Méthodos, “değerden arınmış ve nesnel” bilim pratiğine karşı daha eylem yönelimli ve bağlanmış bir bilim pratiğini savunan feminizm açısından da önem taşıyor.Nitekim derlemenin önem­li bir bölümünü feminist kuramcı ve araş-tırmacıların makaleleri oluşturuyor. Bunlar arasında maddeci feminizmin etkin kuram cılarından Christine Delphy’nin “Toplumsal Tabakalaşma Çalışmalarında Kadınlar” başlıklı makalesi, Diane L. Wolf un feminist araştırmacıların saha çalışması ve sonrasın­da yaşadıkları iktidar ve hiyerarşi odaklı iki­lemleri ele alan yazısı, Pınar Selek, Aynur İlyasoğlu, Özlem Şahin, Handan Çağlayan ve Gökçe B. Tüzel’in alan araştırması deneyimle­rini paylaş­tıkları ve feminist metodolojinin imkanlılığını tar­tıştıkları yazıları yer alı­yor.

 

Dilek Hattatoğlu, Gökçen Ertuğrul

Anahtar Kitaplar, 2009

 

Yorumlara kapalıdır.