Pelin Esmer imzalı Gözetleme Kulesi, ana akım sinema öykülerinin aksine sadece ailedeki tecavüzcü erkeği deşifre etmekle kalmıyor, kahramanı Seher'in şahsında annelik dayatmasını da sorguluyor.

Mehtap Doğan

Yönetmen Pelin Esmer'in adını ilk kez 2005 yılında gösterime giren Oyun adlı belgeseli sayesinde duymuştum. Mersin'in bir dağ köyünde yaşayan dokuz kadının, kendi hayat hikâyelerine dayanan bir oyun yazıp oynamaları ve bu süreçte geçirdikleri değişimi konu alan film, bir çok ulusal ve uluslararası festivalde ödül kazanmıştı. Esmer, aynı başarıyı yönetmenliğini, senaristliğini, yapımcılığını ve kurgusunu üstlendiği "11'e 10 Kala" adlı sinema filmiyle de elde etti. Çektiği son filmi Gözetleme Kulesi'yle ise başta feministler olmak üzere pek çok kadının gönlünü fethetti. 
Suçluluk duygusundan mustarip iki karakteri, Tosya'nın ıssız ortamında buluşturan ve bizlere kutsallaştırılan aile kurumunu, yüceltilen annelik duygusunu sorgulatan Gözetleme Kulesi'ni, kürtaj yasağının gündeme oturduğu, tecavüze uğrayan Nevin Yıldırım'ın devlet tarafından doğurmaya zorlandığı bir dönemde izledim. Film beni öyle heyecanlandırdı ki aynı gece Pelin Esmer'e yaptığı işi, yarattığı güçlü kadın karakterini çok kıymetli bulduğumu ve buluşup film üzerine konuşmak istediğimi yazmıştım. Nihayet, 20 Nisan Cumartesi günü Sosyalist Feminist Kolektif'in Taksim'deki mekanında filmin gösterimi ve ardından Pelin'le bir söyleşi yapmak üzere bir araya geldik. Türkiye'deki Seher'lerle Nihat'lar üzerine güzel bir söyleşi gerçekleştirdik.

Kürtaj Haktır Karar Kadınların Platformu keyfi sebeplerle kürtaj yapmayan Taksim İlkyardım Hastanesi'ni protesto etti. Kadınlar parasız, güvenli ve erişilebilir kürtaj taleplerini bir kez daha dile getirdi.

Platform tarafından yapılan basın açıklaması şöyle:

Başbakan Erdoğan’ın 22 Mayıs 2012 tarihinde yaptığı açıklamayla birlikte kürtaj tartışılmaya başlandı. Ardından kamu hastanelerinde kürtaj giderek azaltıldı, yapmayan hastaneler ise artmaya başladı. Sağlık Bakanlığına bağlı kamu hastanelerinde kürtajla ilgili fiili yasak sürüyor. Kürtaj yasağı ile kadınların bedenleri, doğurganlıkları, cinsellikleri denetlenirken kürtaj hizmetine ulaşmanın, güvenli koşullarda kürtaj yaptırmanın ne kadar güç olduğunu görüyoruz. Başbakan’ın müdahalesi öncesinde, kürtaj oranı düşükken, hükümetin yaptığı politik baskının sonucunda hem fiili olarak kürtaj yasağı yaygınlaştı, hem de doğum kontrol yöntemlerine erişim zorlaştı.

Hükümet ileri sürdüğü “5 çocuğa erken emeklilik” yalanıyla kadınların çok çocuk doğurmaları için, bedenleri ve hayatları üzerine zorbaca baskı yapıyor. Yasada 10 hafta sınırına rağmen 8 haftaya kadar kürtaj yapan ya da hiçbir tıbbi ve yasal gerekçe sunmadan kürtaj yapmayan kamu hastaneleri var.

GEBLİZ: Gebelik fişlemesi mahremiyetin ihlali!
Sağlıkta özelleştirme politikaları en çok da kadınları etkiledi. Hükümet “sağlıkta dönüşüm” adını verdiği program ile birinci basamak sağlık kuruluşları yani kürtaj hizmetine en yaygın ulaşılan AÇSAP’ları tasfiye etti. SGK’nın gittikçe kısılan sağlık hizmetleri içinde kürtajın parası karşılanmıyor. Kamu hastanelerinde kürtaj yaptıramayan kadınlar, fahiş paralar ödeme sağlıksız koşullarda kürtaj olmak zorunda kalacaklar. Diğer yandan isteğe bağlı kürtajda evli kadınlarda “koca izni” şartı aranması, bekâr kadınların fişlenme endişesiyle kamu hastanelerine başvurmasını zorlaştırıyor.

Bu sayımızın dosya konusunu patriyarka – kapitalizm ilişkisi olarak belirlerken çeşitli tereddütler yaşadık: Feminist Politika’nın bütün sayılarında dolaylı ya da dolaysız, örtük ya da belirtik olarak zaten bu kadar yer almış bir meseleyi bu kez de dosya konusu yapmak ne kadar anlamlıydı? Ayrıca, ne kadar güncelliği vardı bu konunun? Bir yandan bu tür tereddütler yaşarken, bir yandan da Sosyalist Feminist Kolektif’in içinden ya da çevresinden ve Feminist Politika okurlarından bu yönde talepler geliyordu: Özellikle de, SFK’nın çoğunluğunun benimsediği “patriyarkal kapitalizm” tahlilinin, güncel gelişmeleri anlamlandırmak ve güncel feminist politikanın önünü açmak açısından ne kadar işlevsel olabildiğini tartışma ihtiyacı öne çıkıyordu. Bu gereksinimleri göz önüne alarak, derin bir nefes aldık ve kararımızı verdik. Dosyamızdaki yazılarda da genellikle bu hedefi gözetmeye çalıştık. Bu amaçla, Türkiye dışından üç feministin de yardımına başvurduk: Görüş farklarını ortaya çıkarabilmek için aynı soruları üçüne de yönelttik. Daha geniş bir yelpaze oluşturmaya çalışmıştık ama taleplerimize ancak bu kadar yanıt alabildik. Dosyamız bir teori taramasıyla başlıyor. Ardından bu taramayı tamamlayacak biçimde, konuklarımızın farklı görüşleri geliyor. Bundan sonra, SFK’da yaygınca benimsenen görüşe görece yakın bir tahlil yer alıyor. Dördüncü yazı, patriyarkal kapitalizm tahliliyle SFK’nın feminist mücadele ekseni arasındaki bağlantıları ele alıyor. Bunu izleyen söyleşi ise, devlet politikalarının toplumsal cinsiyet ilişkilerindeki yansımaları üzerine. Nihayet dosyamızın son yazısı, bugüne kadar bu konuda geliştirilmiş teorilerle eleştirel bir diyaloğa giriyor ve mevcut çerçevelere çeşitli sorular yöneltiyor.